استان کرمان با مساحت 185675 کیلومتر مربع در جبهه جنوب شرقی کشور قرار دارد. جمعیت این استان بر اساس سرشماری سال 1375 بالغ بر 2 میلیون نفر گزارش شده است. این استان از شمال به استان خراسان جنوبی و یزد، از شرق به سیستان و بلوچستان، از جنوب به استان هرمزگان و از غرب به استان فارس و یزد محدود می شود.

بقیه در ادامه مطلب...

روستای دورسون آباد (درسون‌آباد هم نوشته شده) نام روستایی است در جنوب شهر تهران در نزدیکی پالایشگاه تهران.

روستای دورسون آباد با 234 خانوار و 500 هکتار اراضی کشاورزی مرغوب را شاید بتوان از اولین قربانیان آلودگی‌های پالایشگاه تهران دانست.

فاجعه زیست‌محیطی در دورسون‌آباد

تنها در فاصله کوتاهی از سکونت گاه‌ها و اراضی کشاورزی دورسون آباد یکی از فجیع‌ترین و هول‌انگیزترین مناظر آلودگی زیست‌محیطی پسماندهای خطرناک نفتی را می‌توان مشاهده کرد.

روستای دورسون آباد در دو کیلومتری جنوب پالایشگاه قرار دارد و مادر چاه قنات روستا در داخل پالایشگاه است. تعداد دو سد نفتی بسیار بزرگ حاوی پسماندهای بسیار خطرناک با بیش از ده حوضچه تکمیلی درده متری بالادست اراضی کشاورزی روستا و در 300 متری منازل روستایی قرار دارند. شایان ذکراست سدهای نفتی ذکر شده که به سد عظیم آباد شهرت دارند در حدود 6 سال پیش به دنبال یک بارندگی شدید شکست و آب همراه با پسماندهای بسیار خطرناک نفتی وارد اراضی کشاورزی شد و خسارات زیادی به بارآورد. پس از این حادثه پالایشگاه اقدام به تعبیه حوضچه‌های کوچک برای تخلیه مازاد و سرریز این دوسد کرد. قابل ذکر آن است که این دو سد نیز مازاد سرریز سد بزرگ اصلی فاضلاب پالایشگاه هستند که در داخل سایت پالایشگاه قرار دارند و در هر نیم ساعت یک تانکر از پسماندهای نفتی به آن اضافه می‌شود. به گفته شورای اسلامی روستا، هر روز بر تعداد این حوضچه‌های مرگ افزوده می‌شود و”به زودی تمامی اراضی کشاورزی ما تبدیل به این نوع حوضچه‌ها می‌شود “

بوی نفت، گاز، گوگرد و آلاینده‌های دیگر در فضا کاملاً احساس می‌شود. هر ساله در فصل مهاجرت، پرندگانی که از این مسیر عبور می‌‌کنند، فوج فوج با مشاهده سرابی که از انعکاس نور بر این دریاچه‌های مرگ ایجاد می‌شود، روی سطح آنها فرود می‌‌آیند اما به محض تماس با لایه‌های ضخیم و چسبناک نفت و قیر در دام مرگ می‌‌افتند.

آلودگی وسیع و خانمان برانداز سال 1353 را شاید بتوان یکی از مهم‌ترین حوادث زیست محیطی کشور در صنعت پالایش نفت نامید. در آن سال سد ذخایر فاضلاب پالایشگاه تهران برسر مردم، منازل و اراضی کشاورزی روستای دورسون آباد خراب شد و خسارات هنگفت و جبران ناپذیری وارد کرد. نفت و روغن روستا را در بر گرفت. شدت جریان فاضلاب نفتی به قدری بالابود که سکونتگاه‌ها تماماً ویران شد و روستاییان به ناچار به مدت یکسال چادر نشین شدند و سرانجام برای مردم منازل جدید ساخته شد و زندگی در روستا دوباره جریان پیدا کرد.

به تدریج با توسعه پالایشگاه و دیگر شرکت‌های نفتی میزان آلودگی‌های منطقه اعم از آب، هوا، خاک، به شدت بالامی‌رود و کشاورزان که هنوز از زیر بار خسارات شکستن سدها کمر راست نکرده بودند بار دیگر با فاجعه آلودگی شدید آب قنات - تنها منبع حیاتی روستا - مواجه شدند .بعلاوه آلودگی زیاد آب به نفت و سایر مواد اشتعال زا سبب بروز چندین فقره آتش سوزی‌های بزرگ می‌شود که به نوبه خود خسارات فراوانی به بار آورد که آمار جزییات آن در ایستگاه آتش نشانی باقر شهر موجود است. به دنبال این خسارات شکایت به فرمانداری شهرستان ری و دیگر مسئولین ذیربط و همچنین دادگستری می‌‌رسد. مسئولین منطقه (مدیر عامل پالایشگاه، بخشداری کهریزک، مسئولین حقوقی پالایشگاه، دادگستری کهریزک، شهرداری باقر شهر، اداره محیط زیست شهرستان ری و..) جلسه پشت جلسه برگزار می‌کنند که در نهایت طبق صورت جلسه مورخ 5/3/82 نماینده پالایشگاه تهران خسارات وارده را پذیرفته و قرار می‌شود بدون قید و شرط نسبت به پرداخت خسارات اقدام نماید. بعلاوه مقرر می‌شود که آب جایگزین در عوض آب قنات برای کشاورزان روستا بدهند و نیز برای جلوگیری از هر گونه حادثه احتمالی و بهبود نسبی کیفیت آب قنات با ایجاد و نصب سپریتور جهت جداسازی مشتقات نفتی از آب تمهیدات لازم دیگر معمول گردد .

در سال 2005 مشکل همچنان باقی بوده است و هر چند با نصب سپریتور روزانه حدود دو تانکر روغن و نفت از آب قنات جدا می‌شود که در واقع حقابه کشاورزی روستاییان نیزاز این طریق روزانه به هدر می‌‌رود و این مسئله از موارد بسیار بارزی است که پالایشگاه باید جبران خسارات کند بعلاوه آنکه باید توجه داشت روغن و نفت جدا شده جای زیاد دوری نمی‌رود بلکه در حوضچه‌های بالادست اراضی کشاورزی تخلیه شده و مجدداً وارد منابع آب زیرزمینی می‌شود.

دورسون آباد نظیر بسیاری دیگر از روستاهای جنوب تهران که روزگاری یکی از مراکز مهم کشاورزی منطقه جنوب تهران محسوب می‌‌شد که به برکت آب و خاک خوب (سیاه خاک) و با پشتکار و تجربه کشاورزان ماهر، قادر بود از هر هکتار زمین چغندر کاری 80 تن و از هر هکتارگندم کاری 9 تن برداشت کند و بهترین پنبه را به بازار عرضه می‌‌کرد و صیفی جات و سبز ی و پیاز در آن کشت می‌‌شد باغات پر محصول و دام بسیار داشت. در سال 2005 به لطف و موهبت توسعه صنعتی فله‌ای پالایشگاه و شرکت‌های وابسته دیگر بسیاری از این محصولات در آن دیگر به عمل نمی‌آید. محصولات گندم به کمتر از 4 تن در هکتار رسیده و قیمت پنبه آن که به رنگ سیاه بدست می‌‌آید در بازار به نصف قیمت واقعی رسیده است.

خسارات پالایشگاه به روستا

خساراتی که پالایشگاه به روستا وارد کرده است:ویرانی خاک کشاورزی، از دست رفتن پتانسیل خاک برای کشت محصولات چغندر، سبزی جات، پیاز، صیفی و به حداقل رسیدن پتانسیل خاک و آب برای تولید گند م و پنبه و باغات میوه.
تخریب آب قنات که تنها منبع آب آشامیدنی و کشاورزی روستا بوده و جایگزین کردن آب آلوده چاه ” قلعه نو چمن ” که سبب بروز بیماری‌های مهلک پوستی، چشمی، ریزش مو، دستگاه تناسلی، گوارشی و ... شده (به گفته بهورز روستا تنها در سه ماهه اول سال جاری (1383) چهل مورد بیماری پوستی ثبت شده که برخی از آنها به مراکز بزرگ‌تر درمانی تهران ارجاع داده شده‌اند و از این طریق نیز خسارات جبران ناپذیر دیگری را بر دوش روستاییان تحمیل کرده است .
آقای افشار از شورای این روستا خسارات دیگر را اینچنین نام می‌‌برد: 1900تا 2500 راس گوسفند و گاو داشتیم که مردند و یا مردم مجبور شدند آنها را بفروشند.120 درخت توت داشتیم که خشک شدند
500 اصله درختان کهنسال از بین رفت
2300 اصله درخت میوه (انار – انگور – انجیل و..) که خشک شد
126 اصله درخت کاج داشتیم که آتش گرفت
بیش از 250 هکتار از اراضی کشاورزی كاربریدر مجموع به بیش از 75 کشاورز میلیون‌ها تومان خسارت وارد شده و تا کنون بیش از 130 هکتار از زمین‌های کشاورزی مرده است. خسارت‌های یاد شده غیر از هزینه درمانی سرسام‌آوری است که آب آلوده انتقالی منتقل از چاه قلعه نو به همه مردم روستا تحمیل کرده است.

روستای تاریخی و زیبای کندوانِ شهرستان اسکو در فاصله 22 کیلومتری جنوب شهر اسکو و 62 کیلومتری شهر تبریز واقع است.

کندوان روستایی است کوهستانی و ییلاقی که خانه های هرمی شکل آن از نوع معماری صخره ای و در نوع خود کم نظیر است. قدمت این روتا طبق بررسی های انجام یافته به قرن هفتم هجری و طبق نظریه هایی به دوره های قبل از اسلام مربوط می شود. بلندی این تپه های مخروطی و هرمی شکل گاهی به حدود 30 تا 40 متر می رسد. داخل این خانه های صخره ای اتاق های متعددی حفر گردیده و به صورت منازل مسکونی ، انبار و محل نگهداری دام مورد استفاده قرار گرفته اند.

در داخل هر مخروط حفره هایی از یک تا چهار طبقه حفاری شده و کوچه ها در واقع همان شیارهای ناشی از آبرفت های مربوط به باران است که در طی سالیان دراز ایجاد گردیده است.

دور نمای خانه های صخره ای این روستا به صورت تپه های کم نظیر کله قندی مخروطی در نوع خود منحصر به فرد است و منظره خاصی به این روستا بخشیده است.

نوع زندگی کوهستانی و دامداری سنتی و شدت سرمای زمستان در این منطقه ییلاقی روستائیان را مجبور به سکونت در این خانه ها نموده است که به علت تامین گرمای طبیعی ، برای زندگی مناسب است.

آب معدنی کندوان

علاوه بر ترکیب و معماری جالب خانه های این روستا وجود آب معدنی گوارایی که در کنار رودخانه از دل یک تپه سرچشمه می گیرد نیز بر شهرت کندوان افزوده است. آب معدنی کندوان برای رفع امراض کلیوی بسیار مفید تشخیص داده شده است ؛ از این جهت بسیاری از مردم بخصوص بیماران برای تهیه این آب گوارا به روستای کندوان مراجعه می نمایند.

بطور کلی روستای کندوان به جهت وجود آب معدنی و خانه های جالب و منحصر به فرد و دره سرسبز و خرم وآب و هوای مطبوع و همچنین وجود محصولات لبنی و عسل معروف کوهستانی سبب جذب تعداد زیادی از گردشگران داخلی و خارجی از دور و نزدیک به این روستا شده است.

در فصول مناسب خصوصا تابستان روستای کندوان میزبان مسافران بسیاری است که به دیدن این منطقه کم نظیر می آیند.

به نظر می رسد صخره های مخروطی شکل کندوان در مراحل اولیه زمین شناسی در نتیجه جابه جایی کوه ها و فشارهای درونی به سطح زمین راه یافته و شکل گرفته اند و حفره های طبیعی مخروط ها نشان می دهند که همزمان با شکل گیری آن ها با آزاد شدن گازهای درونی این حفره ها بوجود آمده اند

آیا کندوان همتایی دارد؟

تا جایی که مطالعات نشان داده است نمونه هایی مشابه معماری صخره ای کندوان تنها در دو نقطه کاپادوکیه ترکیه و ایالت داکوتای آمریکا در سطح جهانی وجود دارد ولی از نظر جاری بودن زندگی در این اماکن ، کندوان یک استثناء جهانی است.

م قلعه‌ای تاریخی متعلق به دوران سلجوقی در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن ‏در استان گیلان است. این قلعه با ۲٫۶ هکتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستای رودخان ‏قرار دارد.دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر طول دارد و در آن ۵ برج قرار گرفته شده است.‏ در دورهٔ سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده و از پایگاه‌های مبارزاتی اسماعیلیان بوده ‏است. بر روی سردر ورودی آن درج شده است که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری ‏قمری برای سلطان حسام‌الدین امیردباج بن امیر علاء‌الدین اسحق تجدید بنا شده است. ‏این کتیبه در موزهٔ گنجینهٔ رشت نگهداری می‌شود.‏ این قلعه در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا واقع شده است و در کنار آن ‏رودخانه‌ای با همین نام جاری است.‏
وجه تسمیه قلعه رودخان:چون این قلعه تاریخی در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه ‏رودخان معروف است. کلمه رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان یعنی قلعه ای ‏که در نزدیکی رودخانه است. این قلعه در ادوار تاریخی به نامهای قلعه "هزار پله"،چون این قلعه تاریخی در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان معروف است. کلمه ‏رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان یعنی قلعه ای که در نزدیکی رودخانه ‏است. این قلعه در ادوار تاریخی به نامهای قلعه "هزار پله"، "حسامی" و "سکسار" نیز ‏نامیده شده است. موقعیت جغرافیایی:قلعه عظیم رودخان یکی از با شکوه ترین بناهای ‏تاریخی گیلان است. این دژ بر فراز کوهی در 25 کیلومتری جنوب غرب شهر فومن در ‏محدوده دهستان گوراب پس، از توابع بخش مرکزی شهرستان فومن قرار دارد. ارتفاع ‏قلعه از سطح دریاهای آزاد بین 655 تا 715 متر است که در خط الراس یکی از ارتفاعات ‏منطقه با نام محلی "قلعه ژیه" واقع شده است. ‏

در جهت شمال غرب قلعه، رودخانه ای به همین نام جاری است که از ارتفاعات پشت ‏کوه و ماسوله داغ تالش _ حد فاصل استان گیلان و زنجان _ سرچشمه میگیرد. ارتفاع ‏قلعه از شهر رشت 680 متر است. در جهت شمالی قلعه، رودخانه ای به نام قلعه ‏رودخان وجود دارد که با باران اندکی هم آب آن دو برابر میشود، به طوریکه آب نسبتا زیاد ‏این رودخانه در گذشته مانع حرکت سربازانی بوده که به طرف این قلعه می رفته اند. ‏جنگلهای انبوه قدیمی نیز مانع دیگری برای حرکت مردان جنگلی بوده است، به همین ‏خاطر این دژ در دوران آبادانی ممتد خود کمتر مورد حمله متجاوزین قرار گرفته است. ‏گردشگران و علاقه مندان به دیدن قلعه، بعد از شهر فومن جاده آسفالته مسیر قلعه را در ‏جهت جنوب طی میکنند و پس از عبور از روستاهای گشت، کرد محله، گشت رودخان، ‏سیه کش، گوراب پس، ملسکام، سعید آباد و قلعه رودخان به روستای حیدرآلات میرسند ‏و پس از گذر از میان این روستا، جاده را تا اراضی پارک جنگلی قلعه رودخان می پیمایند و ‏بالاخره مسیر 1.5 کیلومتری صعود تا قلعه را با پای پیاده و از طریق پله های احداث شده ‏طی میکنند.‏

پیشینه تاریخی ‏قلعه رودخان:با اینکه قلعه رودخان مدتها تخت سلطنت و مرکز حکمرانی حکام گیلانی بیه پس بوده، در ‏متون تاریخی و جغرافیایی گیلان تا قبل از قرن دهم هجری نامی از این قلعه به میان ‏نیامده. تنها عبدالفتاح فومنی در کتاب تاریخ گیلان یکبار از کوه قلعه رودخان یاد میکند و ‏مینویسد: "امیره شاهرخ و کامیاب، پسران امیره سالار و بنی اعمام حسین خان بودند که ‏به دستور حسن خان کهدمی در کوه قلعه رودخان کشته شدند." سلاطین اسحاقوند که ‏از سال 550 تا 1002 ه.ق بر قسمت اعظم این مناطق حکمرانی داشته و نسبت خود را ‏به اشکانیان می رساندند. از این قلعه با توجه به موقعیت دفاعی ممتاز و سوق الجیشی ‏آن، به عنوان مقر فرمانروایی خود استفاده کرده و به دفعات در تجدید بنا و مرمت آن همت ‏گماشته اند. به طوریکه این قلعه در فاصله سالهای 918 تا 921 ه.قبه دستور سلطان ‏حسام الدین امیره دباج بن امیرعلاالدین اسحاقی مرمت گردیده و از آن زمان به بعد به نام ‏‏"قلعه حسامی" نیز معروف شده است. هدایت خان حاکم فومن در سال 1175 ه.ق در ‏زمان قیامش علیه کریم خان زند به تعمیر قلعه رودخان پرداخت و با تجهیز آن به توپهای ‏جنگی، آنرا برای دفاع از خود آماده نمود. قدمت این قلعه به دوره سلجوقی برمیگردد، ‏البته تمامی این قلعه بزرگ در یک زمان ساخته نشده است بلکه در دوره های بعدی ‏مرمت و بازسازیهایی روی آن صورت گرفته است. ویژگی های معماری قلعه رودخان با ‏مساحتی در حدود 2.6 هکتار، سراسر کوه را به وسیله 52 برج و بارو و دیواری به طول ‏‏1550 متر که از پستی و بلندیهای کوه وعوارض طبیعی تبعیت کرده، احاطه میکند. این بنا ‏به وسیله سنگ و آجر ساخته شده و در بخشهای آسیب پذیر و نقاط حساس، سنگ با ‏ملات ساروج به کار رفته اما در مسیر اطاقها، برجها و سقفهای گنبدی شکل از آجر، گچ و ‏ملات ساروج استفاده شده است. ارتفاع دیوارها متفاوت و از 3 تا 10 متر متغیر است و در ‏نقاط نفوذپذیر قلعه، دیوارها و باروها قطور و ارتفاع بیشتری دارند. انتخاب مکان مناسب، ‏بهره گیری از مصالح مقاوم، استفاده از شیوه های مختلف معماری و ایجاد اشکال ‏هندسی متنوع، عظمت خاصی به این مجموعه داده است. فرم کلی قلعه نامنظم است ‏و از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده است.‏


بخش غربی: ‏: شامل دروازه ورودی، چشمه، حوض، آب انبار و سردخانه، حمام، آب ریزگاه، شاه نشین ‏و تعدادی واحد مسکونی که به وسیله برج و باروهایی محصور شده اند. قلعه کلا دارای ‏دو ارگ و شانزده قراول خانه است. ارگ یا شاه قلعه در دو طبقه و از آجر ساخته شده؛ ‏قراول خانه ها به صورت دو طبقه با نورگیرها و روزنه های متعدد مسلط بر محیط اطراف ‏است. در ورودی یا دروازه قلعه، شمالی است و در دو طرف آن دو برج توپر بسیار عظیم ‏ساخته شده است که در گذشته بر بالای آن کتیبه ای نصب شده بود. این کتیبه در حال ‏حاضر در موزه رشت1 نگهداری میشود. بخش شرقی: مساحت بخش شرقی کمتر از ‏بخش غربی است. بناهای موجود در آن بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل دروازه ورودی ‏جداگانه با دو برج بزرگ، زندان، تعدادی واحد مسکونی و در اضطراری(دزد در) است. در ‏دیوار شمالی و جنوبی قلعه و در فواصل نامنظم، برجهایی است که بالای آنها اطاقهای ‏هشت ضلعی، از آجر ساخته شده(دیوارهای قلعه، شصت و پنج برج نگهبانی دارد) و در ‏دیوارها، منافذ و ترکشهایی برای دیده بانی و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی، تعبیه ‏شده است. از وجوه جالب توجه در معماری قلعه رودخان، کاربرد طاقهای جناغی و انواع ‏مختلف آن و نیز طرحهای آجرکاری و سنگ چینی است که نشان از دقت نظر سازندگان ‏آن دارد.  

شوشتر از شهرستانهای استان خوزستان و از طرف مشرق به مسجد سلیمان و از طرف مغرب به دزفول و شوش واز طرف جنوب به اهواز و ازطرف شمال به دزفول و کوههای بختیاری محدوداست.این شهرازقرن ششم هجری که اهواز رو به انحطاط رفت مرکزخوزستان شد و تا اواخر دورهٔ قاجاریه مرکزیت خود را حفظ کرد. دژ سلاسل که در شوشتر واقع بود، در آن زمان مرکز والی خوزستان بود.

معنای کلمه شوشتر

به گفته برخی کلمهٔ «شوشتر» صفت تفصیلی از«شوش» یعنی «شوش» به علاوه«تر» می‌باشد و شوش به معنی خوب و شوشتر به معنی خوبتر است.

شوشتر پیش از اسلام

پس از طوفان نوح مردم شوشتر در کپرها که از چوب و نی ساخته شده بود زندگی می‌کردند و بعضی درغارها و جنگلها مسکن می‌نمودند.آنها در رنج و تعصببه سر می‌بردند و«هوشنگ پیشدادی» فرمان داد که مردم خانه بسازند و خانه‌ها را نزدیک به هم بسازند. حصاری به دورخانه‌ها بکشند و چون مردم درمساکن خودقرارگرفتند و از زحمت گرما و سرما و باد و باران اسوده دل گشتند از اسیب سباع و حیوانات وحشی رهایی پیدانمودند این وضع ایشان را بسیارخوش امد و آن شهررا شوش گفتند که به لغت قدیمییعنی «خوب».بعد از ان در محل شوشتر فعلی وضع برای زندگی خوبتر و مناسبتر بود و درآنجا شهر دیگری ساختند چون این محل ازشوش خوبتر وبهتر بود انجا را شوشتر نامیدند به زبان تازی شوشتر را «تستر» گویند. باروی شوشتر باروی اول شهری است که بعد ازطوفان نوح بناشده‌است و بعضی تستر را نام شخصی دانسته‌اند که شوشتر را فتح نمود.البته این موضوع صحت چندانی ندارد.انچه را که از«تذکره شوشتر» نقل کردیم چه صحیح بدانیم و چه غلط، خود دلیلی است برقدمت شهر شوشتر.

شوشتر پس از اسلام

گذشته از اینکه شوشتر پیش از اسلام یکی از شهرهای مهم و حتی در اکثر موارد به‌عنوان مرکز ایالت خوزستان و حتی پایتخت ایران بوده‌است، پس از ورود اسلام به ایران و فتح این شهر توسط مسلمین نیز اهمیت خود را حفظ کرد و در ردیف مهم‌ترین شهرهای ایران قرار گرفت و از آن پس بیش از سیزده قرن مرکزیت خود را حفظ نمود تا اینکه در ابتدای حکومت پهلوی مرکزیت خوزستان از شوشتر به اهواز انتقال یافت. ذکر این نکته نیز لازم است که اگرچه مراکز ایالات همواره از اهمیت خاصی برخوردارند و به لحاظ این جایگاه توجه بیشتری جهت آبادانی آنها صورت می‌پذیرد اما در این خصوص مرکزیت شوشتر همواره از این مزیت بی بهره بوده و نتیجه معکوس داشته‌است و به این خاطر است که مرکز استان خوزستان، یکی از استراتژیک ترین استان‌های کشور بوده و بنادر متعددی نیز داشته از جمله خود شوشتر که شهر بندری بوده و تا یکصد سال پیش در رود کارون تا شوشتر کشتیرانی رواج داشته‌است. همچنین محل ارتباط بین ایران و اعراب بوده که این خصوصیت‌ها باعث می‌شده تا همیشه شوشتر در کشمکش بین حکومت‌ها، گروه‌ها و قبائل مختلف باشد و هر چند ساله یکبار به این شهر هجوم آورند.